Sociale LCA op de Duurzame Dinsdag:

13
Oct
2014
Sociale LCA op de Duurzame Dinsdag

Duurzame Dinsdag

Op dinsdag 2 september vond de 16e Duurzame Dinsdag plaats in de Tweede Kamer. Op deze dag werden duurzame lintjes uitgedeeld, de duurzame troonrede uitgesproken en een koffer met daarin duurzame initiatieven van bedrijven, organisaties en burgers overhandigd aan staatssecretaris Wilma Mansveld. Één van de ideeën in dit koffertje was afkomstig van het NIBE.
 
Van de 220 initiatieven die dit jaar in het koffertje zaten, werden er negen genomineerd om in aanmerking te komen voor de Lidl Voedselprijs, de Duurzame Dinsdagprijs of de Climate-KIC Runner-up prijs. Het NIBE behoorde met haar idee voor de Sociale Levenscyclus Analyse tot één van de negen genomineerden! Helaas heeft het idee geen prijs in de wacht weten te slepen, maar heeft wel een heel mooi jurycommentaar gekregen:
 
“Een schitterend voorbeeld waarin sociale aspecten als meetbaar instrument wordt ingezet. Een nieuwe fase in het vaststellen of een product of dienst duurzaam is.”
 

Het idee van de Sociale LCA

People Planet Profit/Prosperity vormen de 3 p’s: een belangrijk uitgangspunt voor de duurzaamheid van producten. Al langere tijd wordt de milieu-impact van producten in beeld gebracht (de planet-kant).Sinds enige tijd wordt ook de kostenkant beschouwd middels een LCC (Life Cycle Costing). Tot nu toe is de people-kant echter buiten beschouwing gebleven in het levenscyclus-denken. We kunnen onze ogen echter niet sluiten voor slechte arbeidsomstandigheden, kinderarbeid, uitbuiting, ongelijke rechten, dierenleed, grondstoffen vanuit oorlogsgebieden, enz. We moeten dus ook naar de sociale kant van een product kijken. Het idee is om net als bij milieukundige LCA’s, op een vergelijkbare wijze de sociale kant van producten in beeld te brengen.
  
 

Waarom SLCA?

In de bouw kennen we een financiële ketenaansprakelijkheid. Een en ander is vastgelegd in de Wet Keten Aansprakelijkheid (WKA), een regeling om niet betaalde loonbelasting of premies te verhalen door een keten van aannemers en onderaannemers. De wet is in het leven geroepen omdat de fiscus en de sociale verzekeringen belastingen en premies niet ontvingen, doordat onderaannemers (bewust) failliet gingen. Maar sociale ketenaansprakelijkheid is nog een nieuw begrip. Een triest voorbeeld van het ontbreken van sociale ketenaansprakelijkheid is de ramp op 24 april 2013 in Bangladesh met de kledingfabriek die instortte, waarbij 1.138 doden vielen en 2.515 gewonden. 
Het gebouw, Rana Plaza, was acht verdiepingen hoog en bij de bouw werden de bouwregels al genegeerd. Er waren al voordat het in elkaar stortte scheuren in de muren te zien. Dat veroorzaakte paniek bij de werknemers. Het management dwong hen echter weer aan het werk te gaan. Volgens de onderzoekers werden de scheuren en het instorten veroorzaakt door de trillingen van vier grote generatoren in het complex. Die hadden er volgens de regels niet mogen zijn. De vibraties van de generatoren werden nog versterkt door de trillingen van de duizenden naaimachines in het pand. De reddingsoperatie duurde negentien dagen. 
 
De ramp met de kledingfabriek Rana Plaza was een gevolg van menselijk falen en zou dus moeten vallen onder de verantwoordelijkheid van alle bedrijven in deze keten.
 
Deze ramp was mogelijk te voorkomen geweest met een sociale ketenaansprakelijkheid. In het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) wordt steeds duidelijker dat we niet alleen mogen kijken naar ons eigen productieproces, maar dat we de gehele keten moeten beschouwen.
Als we naar de milieuaspecten van een product kijken, dan beschouwen we de gehele keten in een levenscyclus analyse (LCA). Van de grondstofwinning tot en met de einde levensduur scenario’s wordt alles in kaart gebracht. Daarvoor zijn ontzettend veel data nodig die we de afgelopen decennia hebben weten te verzamelen en die steeds beter worden.
Bij een milieukundige LCA is het ondenkbaar dat we alleen naar het eigen productieproces zouden kijken, waarom doen we dat dan bij de sociale verantwoordelijkheid dan wel?
Met de huidige aandacht voor MVO zullen we dus ook de people-kant van een product in kaart moeten brengen. Dit blijkt heel goed te kunnen met alle regels die ook voor een LCA bestaan. Die zijn universeel toepasbaar op andere aandachtsgebieden dan alleen milieu. Zo is het NIBE bezig een s-LCA te ontwikkelen.
 

Wat wordt er gemeten bij de Sociale LCA?

De LCA methode wordt tot nu toe vooral gebruikt wordt om milieueffecten in kaart te brengen. Bij deze methode wordt de gehele keten – bij elk proces van winning van de grondstoffen, tot aan gebruik, onderhoud en uiteindelijk de afvalverwerking – van een product/gebouw/etc. geanalyseerd. Diezelfde methode wil NIBE nu ook gaan gebruiken om sociale aspecten van producten in kaart te brengen, zodat inzichtelijk wordt welke risico’s of mogelijkheden tot verbeteringen er zijn in een keten. Wij willen deze methode verder gaan verfijnen en daadwerkelijk toepassen om productketens te analyseren, te optimaliseren en met elkaar te vergelijken. Daarmee wordt het mogelijk om naast milieuaspecten ook sociale criteria mee te nemen bij de keuze voor een bepaald product. Belangrijke aandachtgebieden voor de sociale-LCA zijn:
 
  1. Salaris waar je van kunt leven (geen noodzaak tot meerdere banen of werkende gezinsleden)
  2. Aantal uren dat er gewerkt moet worden voor dat salaris
  3. Soort contracten (vast, tijdelijk, seizoen, enz.)
  4. Opleiding en training (mogelijkheid tot en toegang tot)
  5. Recht op vakbonden
  6. Kinderarbeid
  7. Ziekte, kun je ziek worden van je werk, krijg je betaald als je ziek bent, enz.
  8. Gezondheid en veiligheid community (beleid gevaarlijke stoffen, geen omgevingsvervuiling, veiligheid gebouwen, enz.)
  9. Conflict gebieden (geen grondstoffen uit oorlogsgebieden, bloeddiamanten, enz.)
  10. Discriminatie, geen discriminatie naar geslacht, godsdienst, geaardheid, enz.
  11. Corruptie (welke plek neemt het land in op de internationale lijst van corruptie)

 

Zo zien we dat de eerste zeven aspecten betrekking hebben op de persoonlijke sfeer en het bedrijf, terwijl de aspecten 8 t/m 11 betrekking hebben op de gemeenschap en regio.

Tot slot

We kunnen ons niet meer permitteren onze ogen te sluiten voor toestanden in de wereld die we onacceptabel vinden. Er is nog veel ontwikkel werk te doen en er moeten heel veel data verzameld worden: oproep aan bedrijven hier aan mee te werken! 
Voor meer informatie: neem contact op met Rick Scholtes.
Download hier de folder die speciaal gemaakt is in het kader van de Duurzame Dinsdag om de Sociale Levenscyslusanalyse meer inzichtelijk te maken.