B2B als verbindende factor tussen LCA en C2C:

08
May
2014
B2B als brug tussen LCA en C2C

Overeenkomstige doelstelling!

Duurzaamheid is een belangrijk thema in de huidige tijd. Het is een begrip waarbij we inmiddels allemaal een voorstelling kunnen maken: iets met behoeften en toekomstige generaties, iets met milieu. Je zou kunnen zeggen dat het doel min of meer duidelijk is. Het komen tot een duurzame wereld is ingewikkelder. Verschillende ideeën lijken elkaar zelfs te bijten. 
 
In dit artikel gaan we dieper in op twee veel gebruikte methodes waarbij een duurzame wereld het hogere doel is, maar vreemd genoeg nauwelijks verenigbaar lijken te zijn. Het gaat om de levenscyclusanalyse (LCA) en Cradle to Cradle (C2C).
 
Met een LCA worden de milieueffecten in kaart gebracht van wieg tot graf. Met de resultaten van een LCA kan een vergelijking gemaakt worden tussen verschillende producten of kan gekeken worden waar welke milieu-effecten optreden. Dit maakt het mogelijk het meest duurzame product te bepalen of om een product milieuvriendelijker te produceren. De kaders van een LCA liggen niet vast en verschillen veelal per land en type producten, in dit artikel wordt een LCA beschreven zoals deze gemaakt worden voor de Nationale Milieu Database, de Milieuclassificaties van NIBE en het DUBOkeur (zie hiervoor www.nibe.info).
 
C2C is een filosofie met een veel radicalere opvatting: het moet niet minder slecht, maar alleen nog maar zo goed dat het goed genoeg is. Een veel gebruikte term is: “afval is voedsel”. Gebruikte materialen zouden na gebruik van het ene product op een (minstens) gelijkwaardig niveau in een volgend product gebruikt moeten kunnen worden. Bij het ontwerpen van producten moet dus rekening gehouden worden met de volgende cyclus en dus is het een ‘van wieg tot wieg’ benadering.
In tegenstelling tot de LCA liggen de kaders bij C2C meer vast. De bedenkers hebben de term beschermd en er wordt geen ruimte geboden voor een andere interpretatie. Het C2C-concept is wel vertaald naar een keuringsmethode. Met de labels Basic, Bronze, Silver, Gold en Platinum wordt inzicht gegeven in de mate waarin een product voldoet aan het C2C-concept, waarbij het level Platinum volledig voldoet aan het idee. 
 

Verschillende invulling!

Tot zover een korte introductie van de twee methodes. Waarom zijn de twee methodes zo moeilijk met elkaar verenigbaar? Of misschien wel belangrijker: leiden de twee verschillende methodes tot andere beslissingen bij de keuze voor producten? Om antwoord te kunnen op de eerste vraag hebben wie hieronder een tabel met een vergelijking van de C2C-certificeringsmethode vergeleken met de LCA-methode zoals deze gebruikt wordt door het NIBE voor de milieuclassificaties.

 

Aspect

Cradle-to-Cradle

Levenscyclusanalyse

Grondstof gebruik

 

 

Winning van grondstoffen

n.v.t

De gebruikte grondstoffen worden van het product en de benodigde bijproducten en middelen gecalculeerd. De wijze waarop grondstoffen worden gewonnen en met welke middelen wordt hierin meegewogen.

Uitputting van grondstoffen

n.v.t

De uitputting van biotische en abiotische grondstoffen en de schaarste ervan wordt meegewogen.

Verantwoord grondstof gebruik

Bij de levels, Zilver, Gold en Platinum dient van het gebruikte hout minimaal 25% een certificering conform FSC, Fair Trade, etc. te bezitten.

Bij de LCA wordt  de herkomst van grondstoffen meegewogen. Er wordt onderscheid gemaakt in de categorieën abiotische uitputting en landgebruik bij duurzaam geproduceerd hout en roofkap.

Transport van de grondstoffen

n.v.t.

Alle transportbewegingen van grondstofwinning tot en met de eindelevensduur worden meegewogen, rekeninghoudend met de afstand en het type vervoersmiddel.

Inventarisatie gebruikte materialen

De grondstoffen worden ingedeeld in de Technische of Biologische kringloop.

Daarnaast moeten de gebruikte materialen inzichtelijk gemaakt (vanaf Basic) worden en worden ingedeeld naar een ABC-X rating. Met deze rating wordt aangegeven of en in welke mate het materiaal problematische eigenschappen heeft. Per certificeringsniveau moet een vastgesteld gewicht% beschouwd worden, bij Gold en Platinum 100%.

Alle gebruikte materialen van grondstofwinning tot en met de eindelevensduur worden meegewogen in de calculatie, inclusief bijproducten, hulpmaterialen, kapitaalgoederen en eventuele materialen nodig voor onderhoud. In de LCA dienen de grondstoffen inzichtelijk gemaakt waarbij 1% van het gewicht buiten beschouwen gelaten mag worden mits men aantoont dat deze 1% geen significante milieugevolgen heeft.  

Score en weging

Per certificeringslevel zijn minimaal te behalen niveaus gedefinieerd. De niveaus hebben betrekking op de aanwezigheid/afwezigheid van problematische materialen en tot welke gewichtspercentage  de materialen inzichtelijk gemaakt en geclassificeerd dienen te worden.

De milieueffecten die worden veroorzaakt tijdens het winnen van grondstoffen, het transport van de grondstoffen, verwerking van de grondstoffen en de uiteindelijke productie van het product worden bij elkaar opgeteld. De milieueffecten worden onderling gewogen d.m.v. schaduwprijzen per milieueffect.

Gezondheid in de gebruiksfase

 

 

Hoeveelheid giftige content

Bepaalde stoffen (opgesomd in de Banned list chemicals) mogen niet bewust zijn toegevoegd (alle niveaus). Aanwezigheid van een zeer kleine hoeveelheid in een homogeen materiaal is toegestaan. Zeer problematische stoffen mogen niet aanwezig zijn bij het Silver level en hoger. Bij het Brons Level dient een phase-out plan te zijn ontwikkeld. Bij het basic niveau mogen deze materialen nog wel aanwezig zijn.

De hoeveelheid giftige content wordt op eenzelfde wijze gewogen als ander materialen. De milieueffecten worden gecalculeerd, waarbij dergelijke stoffen negatief zullen scoren op de humane, aquatische, terrestrische en fotochemische toxiciteit. Er zijn geen uitsluitingscriteria.

Hoeveelheid uitwaseming

Producten die de binnenlucht kunnen beïnvloeden zijn bij de levels Gold en Platinum gebonden aan de C2C emissie standaarden.

Hoeveelheid uitwaseming in de gebruiksfase kan in de LCA worden meegewogen. In de praktijk wordt dit veelal buiten beschouwing gelaten .

Afvalfase

 

 

Hoeveelheid gerecyclede content in het product

De hoeveelheid gerecyclede content dat het product bevat wordt bij C2C meegewogen in de reutilization score.

Het gebruik van gerecycled materiaal wordt meegenomen in de LCA. De milieueffecten veroorzaakt door het opwerken naar materiaal dat geschikt is voor het product wordt aan het product toegekend.

Hoeveelheid recycling in de afvalfase

Bij C2C wordt de recycling/hergebruik potentieel van het product meegewogen. Recyclebaar ontwerpen van een product loont bij C2C. Het recycling/hergebruik potentieel wordt meegewogen in de reutilization score.

Het huidige landelijke of bedrijfsspecifieke recycling percentage van een materiaal wordt in de afvalfase toegekend aan een materiaal.

Bestemming gerecycled deel product

De cradle-to-cradle filosofie gaat ervanuit dat materialen geupcycled worden en niet meer gedowncycled door gebruik in een laagwaardigere toepassing. In de certificering is dit geen verplichting. Bij het Gold level dient men wel grondstoffen management strategie te hebben ontwikkeld. Bij Platinum dient men een actief retour en recycling/hergebruik systeem te hebben.

Het recyclingpotentieel wordt in de LCA meegewogen. Het gebruik van het gerecycled materiaal in een laagwaardigere toepassing wordt niet meegewogen.

Stort en verbranding

Afval=Voedsel, de C2C  filosofie gaat ervanuit dat het afvalprobleem verdwijnt wanneer het voedsel wordt. In de certificering wordt niet meegenomen wat er gebeurt met het materiaal dat niet gerecycled wordt.

De milieueffecten die veroorzaakt worden door het deel dat gestort of verbrand wordt, worden aan het product toegekend.

Score en weging

Er wordt een reutilization score berekend waarin de recyclingspotentie voor 2/3 wordt meegewogen en de werkelijke gerecycelde content in het product voor 1/3. Bij Platinum dient het product voor 100% te bestaan uit gerecycled materiaal en weer voor 100% gerecycled te worden. De score voor Bronze  is 35%, Silver 50% en Gold 65%.

De milieueffecten van de afvalfase voor recycling, hergebruik, stort, verbranding maar ook de transport bewegingen worden aan het materiaal toegekend.

Verantwoord watergebruik

 

 

Verantwoord watergebruik

C2C verplicht de product inzicht te krijgen en inzicht te verschaffen of water in de lokale context schaars is en/of belangrijk is voor de lokale ecosystemen. Een water audit voor het bedrijf dient daarnaast vanaf het Bronze level te zijn uitgevoerd.

n.v.t.

Waterverbruik

n.v.t.

In de LCA wordt de hoeveelheid en type water dat verbruikt wordt, meegenomen in de berekening.

Afvalwater

Chemicaliën die als problematisch zijn gedefinieerd mogen niet aanwezig zijn in het afvalwater. Bij het Platinum level dient het afvalwater van drinkwater kwaliteit te zijn.

De milieueffecten als gevolg van het geloosde afvalwater worden toegekend aan het product.

Energieverbruik

 

 

Verbruik en herkomst Energie

De hoeveelheid energie is niet van belang, het gaat alleen om de herkomst van de energie. Bij het Silver level dient 5% duurzaam te zijn opgewekt, bij Gold 50% en bij Platinum 100%.

De milieueffecten die veroorzaakt worden door het energieverbruik worden toegekend aan het product. De verschillende soorten brandstof, elektriciteit en gas veroorzaken een sterk uiteenlopende hoeveelheid milieueffecten. De soort energie die wordt ingekocht wordt toegekend aan de producent, wanneer dit niet beschikbaar is wordt het landelijk gemiddelde toegepast.

Stimulans reductie energieverbruik

Bij het niveau Brons dient een strategie voor het gaan gebruiken van hernieuwbare energie te zijn ontwikkeld.

Met LCA wordt reductie enkel indirect gestimuleerd en alleen bij de producten waar het energieverbruik een significant onderdeel is van de milieueffecten.

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

 

 

Inventarisatie sociale aspecten

Vanaf level Brons dient het bedrijf een self-audit te hebben uitgevoerd.

Bij Gold en Platinum dient de gehele keten in kaart gebracht te zijn of dient het bedrijf actief deel te nemen in een lokaal sociaal project.

Bij Platinum wordt naast al het voorgaande een audit door een derde partij te zijn uitgevoerd.

n.v.t.

Voor de tabel als PDF formaat, zie link

Eenduidige productkeuze?

Terugkomend op de eerder gestelde vraag – leiden de twee verschillende methodes tot andere beslissingen bij de keuze voor producten? NIBE heeft in de milieuclassificaties tegenwoordig naast de met de LCA-methodiek berekende schaduwkosten ook een score berekend voor de mate waarin producten voldoen aan de C2C-criteria. Dit is uitgedrukt in de Bron-2-Bron-factor (B2B). 
 
De resultaten laten zich lastig vergelijken. In de eerste plaats omdat de B2B-score uit vier scores bestaat (Voor meer uitleg over de B2B scores, zie: link naar uitleg B2B). De B2B scores zijn niet gewogen, omdat er in de C2C-methodiek grenswaarden zijn bepaald in de verschillende categorieën en onduidelijk is hoe zij zich onderling verhouden. Dit in tegenstelling tot de door het NIBE toegepaste LCA-methode die wel bestaat uit een één-puntscore.
 
Desondanks is duidelijk dat de methodes lang niet altijd tot dezelfde resultaten leiden wanneer een keuze gemaakt moet worden uit de onderzochte producten. Een deelverklaring hiervoor is het uitgangspunt met betrekking tot energie: in de LCA-methodiek wordt uitgegaan van de huidige situatie waarin energiegebruik en vervoer gepaard gaat met milieu-effecten, die meegenomen worden in de beoordeling. Dit in tegenstelling tot de C2C-filosofie waarbij verondersteld wordt dat in de toekomst energie alleen nog maar duurzaam opgewekt wordt en ook transport geen milieuproblemen meer veroorzaakt. Een andere deelverklaring heeft te maken met problematische stoffen. Er worden in de C2C-methode bepaalde stoffen uitgesloten voor toepassing, wat een grote invloed heeft op de score voor het aspect ‘materiaal gezondheid’. Die invloed is daar veel groter dan in de LCA-methodiek waardoor ook op dit punt de resultaten moeilijk vergelijkbaar zijn. 
 
Een kanttekening moet geplaatst worden bij de B2B-methode. Het geeft een indicatie van de mate waarin een product betreffende de branche-gemiddelde samenstelling voldoet aan de criteria van C2C. Een aantal criteria zijn onmogelijk branche breed te bepalen. Of een product voldoet aan de C2C-criteria zal de producent per product moeten laten toetsen door de instantie die daartoe bevoegd is.