Vier rijksmonumentale kastelen op de kaart gezet

:

13
Jan
2016
Vier rijksmonumentale kastelen op de kaart gezet
In opdracht van Natuurmonumenten heeft het NIBE voor vier rijks monumentale panden van Natuurmonumenten een duurzame monumenten (DuMo) prestatie berekening gemaakt. De vier gebouwen; Hackfort, Velhorst, Oldenaller en ’t Waliën behoren tot de top 10 van meest duurzame monumenten in Nederland.
 
De DuMo-prestatiekaart, met daarop de DuMo-score van al de projecten die door het NIBE zijn doorgerekend met het DuMo-rekenmodel. Meer informatie over deze projecten en de DuMo-prestatiekaart is te vinden op www.dumoprestatie.nl.
 
Voor Hackfort, Velhorst en Oldenaller heeft het NIBE in het voorstadium een uitgebreid duurzaamheidadvies gegeven, waarvan ook vele maatregelen daadwerkelijk zijn uitgevoerd.
 

DuMo-methodiek

De vier panden zijn doorgerekend met het DuMo-rekenmodel. In het DuMo-profiel wordt de combinatie van enerzijds de monumentwaardigheid en anderzijds de duurzaamheid meegewogen. Doel van het DuMo-profiel is het om ook monumenten te kunnen beoordelen op hun duurzaamheid. Het systeem voor de duurzaamheidsbepaling kijkt breed naar duurzaamheid, zo wordt zowel de milieu-impact van het energie- en waterverbruik als het materiaalverbruik meegewogen. Naast de duurzaamheidsscore worden ook de monumentale waarde en de ingrijpmogelijkheden door een monumentendeskundige bepaald. Door de duurzaamheidscore en de monumentale waarde met elkaar te vermenigvuldigen wordt de DuMo-score bepaald. 
 
Hieronder een korte omschrijving van de vier panden en de duurzaamheidsmaatregelen die zijn toegepast.
 

Kasteel Oldenaller

Kasteel Oldenaller is een goed voorbeeld voor een landgoed met pachtboerderijen, maar is daarnaast ook een voorbeeld voor een nieuwe architectuurstroming: Architect Jacob van Campen heeft, geïnspireerd door een reis naar Italië, met dit ontwerp het eerste classicistische kasteel in Nederland gerealiseerd. Cultuurhistorisch gezien is het kasteel mede daarom uniek. Net als bij de andere landgoederen is de omgeving onlosmakelijk verbonden met het gebouw: de hele omgeving is bepaald door de aanwezigheid van het landgoed en is een rijksbeschermd buitengebied.
 
Het kasteel Oldenaller wordt conform de DuMo-methodiek ingeschaald in categorie B: museaal-functioneel, en er wordt door de monumentenzorger een Mo-coëfficiënt van 2,0 toegekend.
 
Voor Kasteel Oldenaller zijn de volgende maatregelen uitgevoerd:
  • Toepassen van een biomassa kachel; 
  • Toepassen van isolatie om het leidingwerk;
  • Vervangen van de pompen voor energie efficiëntere pompen;
  • Tochtwering toegepast bij de kozijnen van de verwarmde ruimtes (bij kozijnen waarvan tochtwering ontbrak/niet meer voldeed);
  • Indien nodig zijn deuren en ramen opnieuw gesteld, waardoor ze beter aansluiten;
  • Isoleren van de zoldervloer met 250mm cellulose vlokken tussen de balklagen.
 
Met deze uitgevoerde maatregelen wordt een DuMo-score van 422  behaald, en een DuMo-label behaald van: A. Het pand scoort een tweede plaats m.b.t. de DuMo-score op de DuMo-prestatiekaart.
 

Kasteel Hackfort

Kasteel Hackfort is een goed bewaard historisch kasteel en een goed voorbeeld voor een landgoed met de daarbij behorende gebouwen. Net als bij overige landgoederen is de omgeving onlosmakelijk verbonden met het gebouw: de hele omgeving is bepaald door de aanwezigheid van het landgoed en is een rijksbeschermd buitengebied. In het gebouw zelf hebben weinig wijzigingen plaatsgevonden, met uitzondering van grote verbouwingen (o.a. in 1788), die ook bij de historische gelaagdheid van het pand behoren. Recente ingrepen bleven voornamelijk beperkt tot de nodige onderhoudswerkzaamheden. Het kasteel verkeert in goede bouwkundige staat. De bouwkundige ingrijpmogelijkheden in het kasteel zijn beperkt tot ingrepen op zolder en in de kap.
Het kasteel Hackfort wordt conform de DuMo-methodiek ingeschaald in categorie B: museaal-functioneel, en er wordt door de monumentenzorger een Mo-coëfficiënt van 1.9 toegekend.
 
Voor Hackfort zijn de volgende maatregelen uitgevoerd:
  • Toepassen van een biomassa kachel;
  • Toepassen van vijf zonnecollectoren met 30 vacuümbuizen;
  • Toepassen leidingisolatie op zolder;
  • Toepassen tochtwering bij de kozijnen van de verwarmde ruimtes (bij kozijnen waarvan tochtwering ontbrak/niet meer voldeed);
  • Indien nodig het opnieuw stellen van deuren en ramen, waardoor ze beter aansluiten;
  • Toepassen isolatie zoldervloer bovenop de balken (met 135 mm steenwol).
 
Met deze uitgevoerde maatregelen wordt een DuMo-score van 382 behaald, en een DuMo-label behaald van: A. Het pand scoort een vijfde plaats m.b.t. de DuMo-score op de DuMo-prestatiekaart.
 

Huis De Velhorst

Huis De Velhorst is een goed bewaard landhuis en een mooi voorbeeld van een landgoed met de daarbij behorende gebouwen. Net als bij vergelijkbare landgoederen is de omgeving onlosmakelijk verbonden met het gebouw: de hele omgeving is bepaald door de aanwezigheid van het landhuis en is tevens een rijksbeschermd buitengebied. In het gebouw zijn delen van de oorspronkelijk 17de eeuwse spieker nog aanwezig. De latere uitbouw van 1741, de uitbreiding naar achter van 1819 en de interieur veranderingen van 1829 zijn nog grotendeels aanwezig en in redelijk goede staat.
Op de zolder en delen van de begane grondvloer en in de kap zijn minimale bouwkundig ingrepen mogelijk. Het huis De Velhorst wordt conform de DuMo-methodiek ingeschaald in categorie B: museaal-functioneel waarbij er een Mo-coëfficiënt van 1.8 wordt toegekend.
 
Voor Velhorst zijn de volgende maatregelen uitgevoerd:
  • Toepassen van zonneboiler met drie panelen aan de bestaande installatie gekoppeld;
  • De transportpomp van het cv circuit vervangen door een energiezuinige Danfoss Magna pomp;
  • Radiatorkranen vervangen voor thermostaatkranen (op afstand regelbaar);
  • Drinkwaterpomp vervangen voor een zelflerende Wilo pomp;
  • Circa 40% van de lampen vervangen voor LED
  • Toepassen tochtwering bij de kozijnen van de verwarmde ruimtes (bij kozijnen waarvan tochtwering ontbrak/niet meer voldeed);
  • Indien nodig zijn deuren en ramen opnieuw gesteld, waarmee ze beter aansluiten;
  • Deels toepassen van voorzetramen (incl. tochtwering);
  • Isoleren van de zoldervloer met 250mm cellulose vlokken tussen de balklagen;
  • Deels isoleren van de begane grondvloer (t.p.v. gang van de kolenkelder);
  • Deels toepassen van voorzetramen (incl. tochtwering).
 
Met deze uitgevoerde maatregelen wordt een DuMo-score van 291 behaald, en een DuMo-label behaald van: A. Het pand scoort een achtste plaats m.b.t. de DuMo-score op de DuMo-prestatiekaart. 
 

't Waliën

Het NIBE was niet betrokken bij het voortraject van ’t Waliën maar het NIBE heeft de nacalculatie gemaakt om te bepalen wat de uiteindelijke DuMo-score van het project was.
Het Waliën wordt conform de DuMo-methodiek ingeschaald in categorie B: museaal-functioneel, en er wordt door de monumentenzorger een Mo-coëfficiënt van 1.8 toegekend.
 
Voor het Waliën zijn de volgende maatregelen uitgevoerd:
  • Toepassen van een biomassa kachel;
  • De transportpomp van het cv circuit is vervangen door een energiezuinige Danfoss Magna pomp;
  • Radiatorkranen vervangen voor thermostaatkranen;
  • Drinkwaterpomp vervangen voor een zelflerende Wilo pomp,
  • Toepassen van tochtwering bij de kozijnen van de verwarmde ruimtes,
  • Indien nodig ramen en deuren stellen om beter sluitend te maken,
  • Isoleren van de zoldervloer met 250mm cellulose vlokken tussen de balklagen,
  • Isoleren van de begane grondvloer